- Stil staan bij wat voor de cliënt belangrijk is en wat aansluit bij zijn/haar normen en waarden
- Dromen of wensen voor de toekomst onderzoeken
- Gedachten ordenen en onder woorden brengen
- Talenten en kwaliteiten benoemen
- Bewust worden van de verbindingen tussen bepaalde zaken in zijn/haar leven
We geven een stem aan de cliënt door middel van zelf genomen foto's. Hij kan deze foto's gebruiken om belangrijke aspecten die spelen in zijn leven te benoemen en te verkennen aan de hand van vragenkaartjes. We geloven hiermee in de vertelkracht van beelden. Daarna worden de foto's en kaartjes letterlijk en figuurlijk met elkaar verbonden.
Met deze tool zijn kan de cliënt zich met zijn thema verbinden en het verbeelden, verkennen en verdiepen.
Actie
Stap 1 : Foto's maken
Laat de cliënt op stap gaan in de omgeving met zijn fotoapparaat of smartphone. Geef hem even de tijd om rustig rond te dwalen. Je kan ook meegaan als coach. Dit is de inleiding, de opwarmer, maar dit is belangrijk voor de hele activiteit.
Het is de bedoeling dat de cliënt tijdens deze wandeling enkele foto's maakt van zaken in de omgeving die hem aan iets doen denken of die hem opvallen, bv. iets ongewoon, iets verrassend, iets grappig, iets mooi, een kleur, een vorm,...
Laat de cliënt er niet te veel over nadenken, probeer dit spontaan te laten gebeuren.
Vraag je cliënt om binnen een kwartiertje à twintig minuten terug te komen met enkele foto's.
Het is handig als er een printer in de buurt is, dan kunnen de foto's meteen afgedrukt worden.
Stap 2 :
Als coach maak je op voorhand een aantal vraagkaartjes. De vragen kunnen betrekking hebben tot het thema dat je aan bod wil laten komen (bv. zelfbeeld en zelfwaarde, voldoening of motivatie voor job/studies, vriendschappen en relaties,...)
Voorbeelden hiervan zijn: "Wie of wat is belangrijk voor mij?", "Wat maakt mijn dag geslaagd?" of "Wat doe ik graag tijdens mijn vrije tijd?". Voorzie ook wat blanco kaartjes waarop de cliënt eventueel zelf een vraag kan noteren. De cliënt kan ook een vraag dicteren en iemand anders kan dit opschrijven.
Leg samen met de cliënt alle foto's en kaartjes willekeurig op de tafel.
Vraag nu je cliënt om de foto's en de vragen met elkaar te verbinden. Hij mag de kaartjes en foto's herschikken op de tafel zodat er een betekenis komt. Je kan de foto's en kaartjes ook op een groot blad kleven, en met stiften de verbanden aanduiden...
Er kunnen meerdere vragen per foto zijn of meerdere foto's bij één vraag. De vragen kunnen indien nodig voorgelezen worden.
Observeer hoe de cliënt te werk gaat. Het proces is belangrijker dan het resultaat.
Dialoog
Na het verbinden van de foto's en de vragen, neem je samen de tijd om het resultaat te bekijken en te verkennen.
Vraag je cliënt wat hij ziet, wat er opvalt. Dit kan jij, coach, daarna aanvullen.
Bevraag wat je ziet, bv. "Ik zie dat je een rode bloem geplaatst hebt bij deze vraag. Wat is voor jou het verband? Wat betekent dit voor jou?"
Het benoemen kan de cliënt aanzetten om er verdere uitleg bij te geven. Je kan daarop inpikken met een diepere vragen en zo tot andere thema's of onderliggende thema's komen. Deze dialoog maakt de cliënt bewust, laat de cliënt verder nadenken en reflecteren.
Samenvatten en transfer
Op het einde kan je aan de cliënt vragen tot welke nieuwe inzichten of verbanden hij gekomen is.
Laat hem drie zaken benoemen die hij uit deze opdracht gehaald heeft.
Met welk van deze drie inzichten kan hij concreet aan de slag in zijn dagelijks leven? Welke eerste stap kan hij daarvoor zetten?
Kom samen met je cliënt tot een smartiedoel en vraag hem je op de hoogte te houden als hij dit gehaald heeft/
Ik heb deze werkvorm toegepast bij X., een medestudent van 23 jaar, in het kader van zijn ondersteuningsplanning om aan vraagverheldering te doen. Nadat we d.m.v andere tools al aan beeldvorming gedaan hadden en met elkaar heel wat gedeeld hadden, wouden we beide dieper ingaan op deze informatie . X. gaf aan dat hij graag vertelt a.d.h.v prenten, picto's of foto's en dat dit voor hem een manier is om structuur te brengen in zijn verhaal. We kozen ervoor om iets te doen met foto's omdat dit een stem kan geven aan de cliënt zonder dat hij veel moet praten. De cliënt tekent/schildert/knutselt of boetseert niet graag. Foto leek ons het ideale alternatief. De cliënt is graag bezig met technologie en de GSM.
Ik had als coach zelf een aantal vragen opgesteld, waaraan meerdere thema's gelinkt konden worden. De blanco kaartjes boden veiligheid aan de cliënt om een onderwerp naar keuze toe te voegen. Hier heeft mijn cliënt ook gebruik van gemaakt.
De tool was een groot succes. X. was zeer geconcentreerd bij het linken van de vragen aan de foto's. Hij verschoof de kaartjes en foto's vaak en dacht er goed over na. Hij gaf ook zelf aan dat het een goede oefening was om over gerichte zaken goed te kunnen nadenken en te reflecteren. Hij legde verbindingen die voordien voor hem nog niet duidelijk waren, en waar hij niet bewust van was. De foto's en de vragen gaven hem materiaal om gericht te werk te gaan en het overzicht te houden.
Deze tool is goed om iemand beter te leren kennen. De cliënt maakt de foto's zelf en kan dus een beetje sturen waarover hij het wil hebben en wat er op dat moment speelt. De vragen stelt de coach of begeleider op. Je kan er meerdere richtingen mee uitgegaan worden, en aan de oppervlakte blijven of kiezen voor diepgaandere vragen.
Het kan een valkuil zijn dat de cliënt hierdoor alleen vertelt over wat veilig is voor hem. De cliënt kan in de comfortzone blijven.
Ik heb toch geprobeerd om ook gerichtere en diepgaandere vragen te stellen over bepaalde thema's toen ik het gevoel had dat er achter zijn antwoorden meer schuil ging. Mijn cliënt liet dit toe, en zo hebben we zijn thema's en gevoelens goed kunnen verkennen.
- Een fototoestel (of een smartphone waarmee je foto's kan maken) en een printer
- Vraagkaartjes met vooraf opgemaakte vragen (door de coach)
- Blanco vraagkaartjes waarop de cliënt zelf vragen kan noteren
- Een groot blad papier en eventueel stiften