- Waarden en normen verkennen en mening verduidelijken
- Emoties verkennen bij het verlaten van de thuissituatie
- Inzicht krijgen in de aanpassingen die cliënt doormaakt wanneer hij/zij een nieuw huis en omgeving verkent
- Bewust worden van het netwerk en de steunfiguren
Tijdens deze activiteit ontwerpen we een droomhuis via beeldende werkvormen.
De doelgroep die we met deze werkvorm beoogen (vluchtelingen/pleegkinderen/adoptiekinderen/kinderen uit een leefgroep) wonen vaak in meerdere huizen. Het betekent dat ze zich vaak moesten aanpassen aan een andere omgeving, met andere (uiteenlopende) waarden en normen. Hierdoor is het soms moeilijk om te achterhalen wat de term 'thuis zijn' werkelijk betekent voor de doelgroep.
Deze sessie koppelt fantasie en ideaalbeeld met de werkelijkheid. Bepaalde gedachten en onzekerheden, opgeluchte en/of verdrongen gevoelens kunnen hier besproken worden. Zo kunnen we een duidelijker beeld krijgen van de waarden en normen van deze cliënten.
Deze sessie heb ik gedaan met vluchtelingen, het waren vier jongeren tussen veertien en zeventien jaar.
Als je met deze tool werkt, kan je variëren het aantal deelnemers (individueel, in kleine groep), het thema en hoeveel diepgang je erin wil zoeken.
- Leg drie foto's van huizen naast elkaar, kies voor uiteenlopende foto's bv: een houten hut, een iglo, een piramide, een hol van een konijn, een kasteel, een nest in de bomen en laat de groep de foto's samen bekijken.
- Vraag de deelnemers welk huis hen het meeste aanspreekt en ga daar verder op in. Denk hierbij aan kleur, grootte, hoog/laag gebouwd, het materiaal waaruit het gemaakt is, gelegen in een dorp/stad/natuur.
Vraag door waarom ze kiezen voor dit huis met die kenmerken en wat ze daarin belangrijk vinden. - Leg vervolgens vijf extra foto's van huizen erbij (nog meer variatie, bv. ook van dieren) en laat de cliënten uitzoeken welk huis het meest lijkt op hun persoonlijkheid (bv. een groot huis met veel licht omdat de persoon die deze kiest graag aandacht geeft en energie uitstraalt naar anderen). Laat hen daarover vertellen, dit is een goede kennismaking.
- Vraag de cliënten om even hun ogen te sluiten en te dromen dat ze op reis zouden gaan.
Ze komen aan in hun symboolstad met hun symboolhuizen. Ik bedoel hiermee dat ze nadenken over wat voor hun een symbool staat voor de term 'thuis zijn' (bv. een vogelnest waar iedereen dicht bij elkaar zit).
De cliënten mogen nu zelf de architect zijn van deze stad/omgeving en huizen. Hoe ziet deze omgeving er uit volgens hen? Hoe komt dat ze hiervoor kiezen? Welke sfeer rust er op deze stad/omgeving? Hoe zien de huizen eruit aan binnen- en buitenkant? Welke kleur hebben deze huizen? Hoe is de inrichting? Vanwaar deze keuze? Bespreek dit in groep.
Als de cliënten moeilijk op gang komen kan je hen eerst laten brainstormen over wat ze allemaal willen doen in een huis, en wat voor hen belangrijk is. Door deze op papier te zetten, kan je met hen in dialoog gaan over de opgeschreven termen om uiteindelijk tot een symboolhuis te komen. - Vraag aan de groep wie aansluiting vindt met met bepaalde steden en/of huizen van de anderen. Dit brengt hen in dialoog. Ze delen hier hun waarden en normen aan elkaar.
- Geef vervolgens de groep de opdracht om individueel zijn symboolhuis te maken.
Enkele vragen die je kan stellen:
- Welke vorm gaat het krijgen?
- Welk materiaal gebruik je?
- Welke kleur krijgt het huis?
- Is er sprake van een groot of hoog huis?
- Waar in de omgeving zal het huis zich precies bevinden?
- Zal het huis boven of onder de grond zijn?
- Wil je er een tuin bij?
- Komen er ramen in? Hoe zien die er dan uit? Met welk materiaal ga je deze weergeven? Hoe groot zou je deze willen maken?
- Wat moet er zeker aanwezig zijn in je huis? Vanwaar deze keuze?
- Hoe ziet je stad/omgeving er uit? Zal je huis zich situeren in een rustige of drukke omgeving? Zullen er vele jonge mensen of eerder oudere mensen wonen? Lopen er veel dieren rond in je stad? Zijn er meerdere culturen aanwezig? - Bespreek nadien de keuze van de cliënt. Ga dieper in op wat hij/zij vertelt. Probeer te achterhalen waarom dit huis in deze stad/omgeving zoveel betekent voor deze persoon? Waarom is dit je symboolhuis?
Enkele vragen die je kan stellen:
- Ik merk dat je je huis bijvoorbeeld heel groot hebt gemaakt of een opvallende kleur hebt gegeven. Kan je vertellen wat dit voor jou betekent? Hecht je een belangrijke waarde hieraan?
- Hoe komt het dat dit jouw symboolhuis is? Hoe voel je je in dit huis? Wat maakt dat jij je hierin zou thuis voelen? Is het comfortabel, vertel hier eens wat meer over? Wat kan je erin doen? Zijn anderen er ook welkom?
- Hoe sta je er tegenover als anderen die huis niet waarderen? Zijn zij nog welkom bij je thuis of in je stad? Vertel hier eens wat meer over?
- Wat mag er zeker niet ontbreken in je huis en in je stad? Motiveer je keuze?
- Hoe herkennen mensen eraan dat dit jouw huis zou zijn en jij hierin zou wonen? - Dialoog ;
- Vraag wat deze sessie bij de cliënten teweeg gebracht heeft. Wat hebben ze ervaren?
- Welke ideëen en gedachten zijn naar boven gekomen?
- Tot welk besluit zijn ze gekomen?
- Wat nemen ze mee uit deze sessie? Waarmee kunnen ze verder?
Noot: Probeer zoveel mogelijk het standaard designhuis los te laten. Een hoopje bladeren of een schelp diep in de zee zou ook een huis kunnen betekenen voor de cliënt. Benadruk dit en stimuleer het out of the box denken. Je kan hiervoor boeken gebruiken ter inspiratie, een aantal hiervan vind je in het onderstaande document. Hoe meer uiteenlopend, hoe liever.
Ik heb deze activiteit uitgevoerd in Schaarbeek met vluchtelingen uit de Foyer, jongeren van veertien tot zeventien jaar oud. Ze zijn allen afkomstig uit Roemenië en wonen nu ongeveer een jaar tot twee jaar in België. Voor mij was deze activiteit een zeer aangename ervaring. Ik heb enorm veel uiteenlopende zaken ontdekt ivm de waarden en normen van deze jongeren waaraan ik zelf nooit gedacht zou hebben. Voor mij was het een meerwaarde om dit in groep uit te voeren, aangezien je dan meerdere perspectieven hebt van wat een thuis kan betekenen, ook al zitten deze jongeren in dezelfde situatie. Het kan veel emoties en herkenning oproepen. Ik had deze jongeren nooit eerder gezien, tot de activiteit. Het was dus een uitdaging wat betreft de diepgang van deze gesprekken. Toch merkte ik een grote verbintenis zowel tussen de jongeren onderling als ik naar hen toe. Ze waren zeer geïnteresseerd naar mijn visie van geloof en het leven. De vragen en verlangens van de cliënten waren het bespreekbaar maken van de gebeurtenissen van het afgelopen jaar, hen geruststellen over hun woonsituatie nu en de onzekerheden van later bespreken. "Kunnen mijn waarden en normen aanvaard worden op de plaats waar ik nu leef?" Dit leek een onderliggende vraag bij te zijn bij de jongeren tijdens deze sessie. Ook al vertelden ze me dit niet letterlijk, ze leken toch opgelucht te zijn na deze sessie. Een paar aandachtspunten die ik jullie kan meegeven zijn het werken met veel prentenboeken. Niet alleen om hun fantasie en inspiratie te vergroten, ook omdat de taal een drempel kan vormen. In mijn situatie was de moedertaal van de vluchtelingen Roemeens, hun tweede taal Frans en vervolgens pas Nederlands. Ook voor kinderen vind ik dat het gebruik maken van prentenboeken erg krachtig werkt.
- Wc-rollen
- Piepschuim
- Hout, takken
- Potgrond
- Bladeren
- Stenen
- Touw
- Schelpen
- Zand
- Krantenpapier
- Plastic zakken
- Kartonnen dozen
- Lijm (pritt),vloeibare lijm (knutsellijm), behangerslijm
- Metalen blikjes
- Plastic flessen
- Lijmpistool
- Luciferstokjes of satéstokjes
- Kartonnen borden
- Oasis
- Eierdoosjes
- Papier (oa printerpapier en dikker tekenpapier)
- Plakkaatverf of acrylverf
- Penselen
- Plastic bekers
- Elastieken
- Oorstokjes
- Houten, plastieke of kartonnen blokjes (Kan gebruikt worden om mee te bouwen, maar kan ook als eerste fase voor het bouwen worden gebruikt, ter inspiratie en visuele voorstelling.
- ...
